Paroksizmal hemikrania, trigeminal otonom sefalaljiler (TAC) grubuna ait, küme baş ağrısına benzer ancak bazı önemli farklılıkları olan nadir bir primer baş ağrısı türüdür.
Paroksizmal Hemikrania Nedir?
Paroksizmal hemikrania, tek taraflı, şiddetli, kısa süreli baş ağrısı atakları ile karakterize bir hastalıktır. En önemli özelliği, indometazin tedavisine mutlak ve dramatik yanıt vermesidir.
Klinik Özellikler
Ağrı Karakteristiği
- Lokalizasyon: Tek taraflı, genellikle göz çevresi ve şakak bölgesi
- Şiddet: Çok şiddetli, dayanılmaz
- Karakter: Zonklayıcı, batıcı, delici
- Süre: 2-30 dakika (küme baş ağrısından daha kısa)
- Sıklık: Günde 5-40 atak (küme baş ağrısından daha sık)
Eşlik Eden Belirtiler
Ağrı ile aynı tarafta otonom belirtiler görülür:
- Göz yaşarması
- Gözde kızarıklık
- Burun tıkanıklığı veya akıntısı
- Göz kapağında düşüklük (pitoz)
- Göz bebeğinde küçülme (miyozis)
- Alın ve yüzde terleme
Epidemiyoloji
- Kadınlarda erkeklere göre 2-3 kat daha sık görülür (küme baş ağrısının tersine)
- Genellikle erişkin yaşta başlar
- Prevalans: 100.000'de yaklaşık 1
Tanı Kriterleri
Paroksizmal hemikrania tanısı için:
- Tek taraflı, şiddetli, orbital/supraorbital ve/veya temporal ağrı
- 2-30 dakika süren ataklar
- Günde 5 veya daha fazla atak sıklığı
- Aynı tarafta en az bir otonom belirti
- İndometazin tedavisine tam yanıt
İndometazin yanıtı tanı için zorunludur ve "indometazin testi" olarak kullanılır.
Küme Baş Ağrısından Farkları
| Özellik | Paroksizmal Hemikrania | Küme Baş Ağrısı |
|---|---|---|
| Cinsiyet | Kadınlarda daha sık | Erkeklerde daha sık |
| Atak süresi | 2-30 dakika | 15-180 dakika |
| Atak sıklığı | Günde 5-40 | Günde 1-8 |
| İndometazin yanıtı | Mutlak | Yok |
Tedavi
İndometazin
Paroksizmal hemikrania tedavisinde indometazin altın standarttır:
- Başlangıç dozu: 25 mg günde 3 kez
- Yanıt genellikle 1-2 gün içinde görülür
- İdame dozu: 25-150 mg/gün
Alternatif Tedaviler
İndometazin intoleransı durumunda:
- Verapamil
- Topiramat
- COX-2 inhibitörleri
- Oksijen tedavisi (genellikle etkisiz)
Epizodik ve Kronik Formlar
Epizodik Paroksizmal Hemikrania
- Atak dönemleri arasında en az 1 ay remisyon
Kronik Paroksizmal Hemikrania
- 1 yıldan uzun süre, 1 aydan kısa remisyonlarla devam eden ataklar
Sonuç
Paroksizmal hemikrania, doğru tanı konulduğunda indometazin ile mükemmel kontrol sağlanabilen bir baş ağrısı türüdür. Küme baş ağrısına benzer belirtileri olan ancak tedaviye yanıt vermeyen hastalarda bu tanı akla gelmelidir.
